جوان آنلاین: سخنرانی تازهی ترامپ، همچون همیشه ترکیبی از رفتارهای خودشیفتهوار، گفتار پراکنده و گریز از موضوعات راهبردی بود. البته بسیاری از تحلیلگران جهان معتقدند در تحلیل رفتار ترامپ باید روانشناسی او را از مسائل راهبردی که ممکن است به دست او و با مشورت مشاورانش رقم میخورد جدا کرد، زیرا او رفتارهای حسابشدهای هم دارد که نباید نادیده گرفت.
نیاز دائم به تأیید، لافزدن، و همدلینکردن با دغدغههای مخاطب، یک مشکل قدیمی در ترامپ است. نکتهای که برای مردم امریکا مهمتر است آنکه ترامپ نه فقط پراکنده حرف میزند، بلکه از موضوعاتی که رسانههای اصلی برجسته کردهاند مانند بحران نفت، جنگ با ایران، فشار بر اروپا و هزینههای پنهان جنگ کاملاً عبور میکند. شاید مردم منتظرند تا از او بشنوند «چرا امریکا مثل دزدان دریایی رفتار میکند؟» یا «قرار است چه امتیازی به ایران بدهی؟!» سکوت مقابل این پرسشها برای پایگاه رأی او سمی یا پیچیده است. بنابراین، عامدانه با پرتکردن توجه به خاطرات شخصی و خودستایی، از ورود به زمین دشوار طفره میرود. این تاکتیک البته برای دنیا بوی کهنگی میدهد و رسانههای جهان نسبت به آن خنثی شدهاند.
ترامپ حالا به جای مدیریت بحرانها، خود به یک بحران ارتباطی تبدیل شده است. رسانهها هر روز واقعیت پنهان را فریاد میزنند، ولی او با لافزدن فضای گفتوگو را اشغال میکند. او به گفته بسیاری از امریکاییها، بدترین رئیسجمهور تاریخ امریکا و مسئول اصلی زوال تاریخی این ابرقدرت قدیمی است.
***
درحالی که دونالد ترامپ اقدام ایران در بستن تنگه هرمز را «باجخواهی از جهان» و مغایر با حقوق بینالملل توصیف میکند، همزمان سیاست امریکا در محاصره دریایی و توقیف نفتکشها در خلیج فارس را رویکردی مثبت و حتی سودآور برای واشینگتن توصیف میکند، حتی اگر به اعتراف خودش این روند به شیوه «دزدان دریایی» انجام شده باشد. همچنین، با وجود تلاش میانجیگران برای ازسرگیری مذاکرات، او حتی احتمال عدم توافق با تهران را نیز رد نکرد که به نظر در راستای تداوم فشار و حفظ فضای ابهام از طریق ادامه محاصره تلقی میشود.
به گزارش «جوان»، دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا که پیشتر هدف از اقدام نظامی علیه ایران را تأمین امنیت جهانی و کاهش تهدیدات این کشور عنوان میکرد، اکنون به صراحت اعلام میکند که انگیزههای اقتصادی عامل اصلی این جنگافروزیها بوده است. ترامپ در اظهارات جمعه شب خود درباره اقدام چند روز پیش نیروهای متجاوز امریکا علیه یک کشتی مرتبط با ایران گفت: «ما کشتی و محموله آن را تصرف کردیم، نفت را تصرف کردیم. این یک تجارت بسیار سودآور است». ترامپ برای توجیه این تجارت سودآور حتی حاضر شده برخی صفات زشت و منفی را نیز به خود نسبت دهد. ترامپ در این باره گفت: «ما در این مورد مثل دزدان دریایی هستیم، اما بازی نمیکنیم. چون میدانید، برای ۴۷ سال، ایران به همه زور گفته است. آنها قلدر هستند». استفاده از عباراتی مانند دزدی دریایی آنهم برای کسی که ادعای رهبری جهان را دارد با انتقاداتی در فضای رسانهای مواجه شده است. مهدی حسن، مجری معروف امریکایی در واکنش به اظهارات سخیف ترامپ در شبکه ایکس نوشت: «تنها نکته مثبت ترامپ این است که او گاهی اوقات چیزهایی را میگوید که همه ما میدانیم درست هستند، اما انتظار نداریم یک رئیسجمهور امریکا با صدای بلند آن را بگوید و اعتراف کند همانند دزدی دریایی».
ترامپ بارها مدعی شده بود که هدفش از جنگ با ایران تصاحب نفت این کشور است و اکنون با محاصره دریایی سعی دارد آن را محقق کند. اظهارات بیپرده ترامپ نشان میدهد که او دنبال این است تا از طریق محاصره دریایی، امکان توقیف شماری از نفتکشهای مرتبط با ایران و متحدانش را فراهم کرده و با مصادره و فروش محمولههای آنها، منافع مالی قابل توجهی به دست آورد، رویکردی که پیشتر نیز در قبال کشورهایی مانند ونزوئلا و دیگر دولتهای تحت تحریم دنبال شده بود.
برخی رسانههای امریکایی نیز گزارش دادهاند این روند ممکن است ماهها تداوم یابد، چرا که از نگاه ترامپ و شماری از مقامات واشینگتن، فشار مستمر میتواند ایران را به میز مذاکره بکشاند و زمینه دریافت امتیازاتی در موضوعات هستهای و تنگه هرمز را فراهم کند. این در حالی است که مقامات نظامی و سیاسی ایران هشدار دادهاند ادامه چنین محاصرهای با واکنش نظامی روبهرو خواهد شد و آن را نقض آتشبس تلقی میکنند، موضوعی که تهران نسبت به آن رویکردی قاطع خواهد داشت.
وضعیت مبهم مذاکره
اگرچه ترامپ پیشتر از دستیابی به توافق با ایران سخن میگفت و مدعی بود زمان در حال پایان است و تهران باید هرچه سریعتر تصمیم خود را اعلام کند، اما به نظر میرسد رویکرد واشینگتن در حال تغییر است و در شرایط کنونی نشانهای از تمایل جدی برای ازسرگیری گفتوگوها دیده نمیشود.
ترامپ در این باره گفت: «شاید بهتر باشد اصلاً به هیچ توافقی نرسیم». ترامپ مثل همیشه باز هم به یاوهگوییها پرداخت و برای اینکه در رسانهها بازتاب خوبی داشته باشد، مدعی شد: «ما نمیدانیم با چه کسی سر و کار داریم. آنها تماس میگیرند و میگویند این فلانی است. من میگویم: آیا شما یک رهبر هستید؟ ما به دنبال یک رهبر هستیم. این تنها کشوری در جهان است که هیچکس نمیخواهد رهبر آن باشد». ترامپ ادعا کرد: «آنها هنوز آنطور که ما باید به یک توافق برسیم، عمل نمیکنند. ما این کار را درست انجام میدهیم و قرار نیست زود تمامش کنیم یا عقبنشینی کنیم. این افراد سالها تلاش کردند کشور ما و حتی جهان را تحت فشار قرار دهند، با بستن تنگه هرمز».
به نظر میرسد ترامپ با تداوم محاصره دریایی و نشاندادن عدم تمایل به توافق فوری، در پی آن است که وضعیت در رابطه با ایران را در شرایط ابهام نگه دارد و از این طریق فشارهای اقتصادی را افزایش دهد. او همچنین ادعاهایی مطرح کرده مبنی بر اینکه ذخایر غذایی ایران ظرف سه ماه آینده تمام خواهد شد و منابع نفتی نیز با بحران جدی مواجه میشوند؛ در نتیجه، به زعم او این فشارها میتواند در نهایت ایران را به پذیرش خواستههای واشینگتن سوق دهد.
با اینکه فعلاً آتشبس موقت بین تهران و واشینگتن برقرار است، اما همچنان نشانههایی مبنی بر ازسرگیری مجدد درگیریها وجود دارد و با پایان مهلت قانونی دوماهه کنگره، این فرضیه بیش از پیش تقویت شده است.
ترامپ روز جمعه در نامه خود به کنگره نوشت: «با وجود موفقیت عملیات ایالات متحده علیه ایران و تلاشهای مداوم برای تضمین صلح پایدار، تهدید ایران برای ایالات متحده و نیروهای مسلح ما همچنان قابل توجه است». ترامپ همچنین به کنگره اعلام کرده درگیری نظامی با ایران که در ۲۸ فوریه آغاز شد، پایان یافته، اما تأکید کرده که این به معنای پایان جنگ نیست و نیروهای خود را در منطقه حفظ خواهد کرد. این در حالی است که با اتمام این فرجه دوماهه، اگر ترامپ دوباره بخواهد به ایران حمله کند نیازی به مجوز کنگره نخواهد داشت و بدون مزاحمتی میتواند جنگ را ادامه دهد.
به همین خاطر، دموکراتهای کنگره استدلالهای ترامپ درباره پایان یافتن جنگ علیه ایران را مزخرف اعلام کردند. به گزارش روزنامه گاردین، چاک شومر رهبر اقلیت دموکرات در سنا در واکنش به نامه ترامپ گفت: «این حرفها مزخرف است. این جنگ غیرقانونی است و هر روزی که جمهوریخواهان با آن همراهی کنند و اجازه دهند این وضعیت ادامه پیدا کند، جانهای بیشتری به خطر میافتد، آشوب گسترش مییابد، قیمتها افزایش پیدا میکند و هزینههای زندگی امریکاییها بیشتر میشود».
رایزنیها ادامه دارد
به رغم ادعاهای ترامپ، رایزنیهای بین تهران و واشینگتن از طریق میانجیها کماکان ادامه دارد. آکسیوس دیروز در گزارشی نوشت که در پیشنهاد ۱۴مادهای جدید ایران به امریکا هیچ اشارهای به موضوع هستهای نشده است و ترامپ اصلاً از آن راضی نیست. رویترز هم روز شنبه به نقل از یک مقام ایرانی نوشت: «پیشنهاد ما برای به تعویق انداختن مذاکرات در مورد مسئله هستهای، نشاندهنده تغییری با هدف تسهیل دستیابی به توافق است».
والاستریت ژورنال هم نوشت: «ایران به میانجیگران اعلام کرده که اگر واشینگتن نسبت به پیشنهاد جدید ایران آمادگی داشته باشد، آمادگی دارد مذاکرات را هفته آینده در پاکستان برگزار کند». در این پیشنهاد، گفته میشود ایران حاضر است درباره بازگشایی تنگه هرمز همزمان با گرفتن تضمین از امریکا برای توقف حملات و برداشتن محاصره بنادرش مذاکره کند. همچنین پیشنهاد شامل مذاکره درباره برنامه هستهای ایران در ازای کاهش تحریمها است. با این حال، هنوز اختلافهای جدی بین دو طرف وجود دارد. از سوی دیگر، نماینده چین در سازمان ملل نیز دیروز گفت که تنگه هرمز محور اصلی مذاکرات ترامپ و رئیسجمهور چین در دیدار دو طرف در آینده خواهد بود.
قدرت نظامی امریکا در وضعیت بحران
با اینکه دولت ترامپ همچنان به فکر جنگ علیه ایران است تا بخشی از اهداف باقیمانده را محقق کند، شرایط نظامی امریکا برای ادامه ماجراجویی چندان مناسب نیست. سیانان در گزارش اعلام کرد که برخلاف ادعای رئیسجمهور امریکا مبنی بر اینکه این کشور «موجودی تسلیحاتی بسیار زیادی» در سراسر جهان دارد، اما طی جنگ علیه ایران، ذخایر موشکهای کلیدی امریکا به طور قابل توجهی کاهش یافته است. همچنین، تصاویر ماهوارهای و ویدئوهای تأییدشده از پایگاههای امریکا در خاورمیانه نشان میدهد که این حملات به زیرساختهای کلیدی از جمله سامانههای ارتباطی و راداری اصابت کردهاند و توان عملیاتی نیروهای امریکا را تحت تأثیر قرار دادهاند. تصاویر ماهوارهای نشان میدهد که در هفتههای ابتدایی جنگ، صدها میلیون دلار خسارت به این پایگاهها وارد شده و بخشی از نیروهای امریکایی مجبور به جابهجایی به مکانهای موقت شدهاند. این سطح از آسیب، پرسشهایی جدی درباره کارایی دفاعی امریکا و پیامدهای آن برای ادامه عملیات نظامی در منطقه ایجاد کرده است.
